De economie van Tanzania groeit sterk: 5,3% in 2023, 5,7% in 2024 en zelfs een verwachte 6% in 2025. Deze spectaculaire vooruitgang wordt deels verklaard door verschillende hervormingen die de Tanzaniaanse regering de afgelopen jaren heeft doorgevoerd in het onderwijs. Maar deze economische prestatie kent een onverwachte keerzijde: terwijl het economisch kapitaal snel toeneemt, groeit het menselijk kapitaal – dat nodig is om deze groei te ondersteunen – veel trager.
Wat zijn de meest dynamische economieën ter wereld? China? Indonesië? Zuid-Korea? De Emiraten? De economie van Tanzania staat al enkele jaren in de wereldwijde top 20 wat betreft de groei van het bruto binnenlands product.
Sinds het begin van de jaren 2000 hebben meerdere hervormingen ervoor gezorgd dat dit uitgestrekte land in Oost-Afrika steeds hoger op de wereldranglijsten komt te staan. Een van de meest opvallende ontwikkelingen is de hervorming van het onderwijs, die een beslissende impact heeft gehad.
In 2002 werd het basisonderwijs tot zes jaar verplicht – en vooral – gratis gemaakt. Hierdoor stegen de inschrijvingen in het basisonderwijs tot wel 98%, waarmee Tanzania beter scoort dan het gemiddelde in Sub-Saharaans Afrika (65% volgens de laatste cijfers van het IMF) en zelfs beter dan het wereldwijde gemiddelde (87%).
In het secundair onderwijs liggen de inschrijvingen echter veel lager. De cyclus is verdeeld in twee delen: vier jaar lager secundair en twee jaar hoger secundair. In 2023 bedroeg het inschrijvingspercentage in het hoger secundair slechts 15%, een van de laagste op het continent. Nochtans is dit niveau cruciaal voor het verwerven van vaardigheden die toegang geven tot de arbeidsmarkt.
Een belangrijke reden hiervoor is dat het secundair onderwijs, in tegenstelling tot het lager onderwijs, niet verplicht werd gemaakt en pas sinds een tiental jaar gratis wordt aangeboden. In een land waar driekwart van de bevolking onder de armoedegrens leeft, blijft onderwijs daarom een luxe en veel jongeren moeten thuisblijven om te helpen in het huishouden of op het land.
Een andere factor zijn de geografische ongelijkheden. Volgens de Wereldbank leeft 62,6% van de Tanzaniaanse bevolking op het platteland. Maar de meeste scholen bevinden zich in stedelijke gebieden. Op het platteland moet één school daarom vaak meerdere dorpen bedienen, wat leidt tot overvolle klassen met onvoldoende middelen en geen internaat. Jongeren die wel naar school kunnen, moeten vaak onmenselijke afstanden te voet of met de fiets afleggen.
Daarbovenop komt de taalbarrière. In het basisonderwijs wordt Swahili gesproken, de voertaal van het land. Maar in het secundair onderwijs neemt het Engels het over – een taal die jongeren vaak niet voldoende beheersen.
Tot slot is er een mismatch tussen het aanbod van de scholen en de noden van de arbeidsmarkt. Door onvoldoende opgeleide leerkrachten slagen scholen er niet in om antwoord te bieden aan de snel veranderende economie. Gevolg: jongeren die erin slagen een diploma secundair onderwijs te behalen, beschikken vaak niet over de technische of professionele vaardigheden die nodig zijn om een job te vinden.
In deze context heeft VIA Don Bosco ervoor gekozen om samen met vier lokale partnerscholen opleidingen te ontwikkelen die rechtstreeks aansluiten bij de behoeften van de Tanzaniaanse arbeidsmarkt. Deze opleidingen richten zich op sectoren zoals automechanica, kleermakerij, schrijnwerkerij, landbouw en informatica.
Om het probleem van onvoldoende gekwalificeerde leerkrachten aan te pakken, financierde de ngo in 2017 een nieuwe leerkrachtenopleiding in Dodoma. Het programma werd ontworpen met lokale partners en wordt regelmatig geëvalueerd en aangepast. Tot op heden is dit de enige leerkrachtenopleiding van het land.
Zoals in alle landen waar VIA Don Bosco actief is, werd ook een tewerkstellingsbureau opgericht. Dit bureau zoekt stageplaatsen voor studenten, begeleidt afgestudeerde jongeren naar werk en monitort de evolutie van de arbeidsmarkt voortdurend om de opleidingen aan te passen. Het bureau staat dan ook in nauw contact met een uitgebreid netwerk van plaatselijke bedrijven.
In het programma 2022-2026 ondersteunt VIA Don Bosco op deze manier het onderwijs van 11.452 jonge Tanzanianen, met een tewerkstellingsgraad van 69% onder de afgestudeerden.