Burkina Faso, ooit een stabiel land op de Afrikaanse kaart, heeft er een donker decennium opzitten. Sinds 2015 wordt het getroffen door een jihadistische opstand in de Sahel, waardoor de veiligheid jaar na jaar verder verslechterde. Voor de bevolking leidde dit tot ongeziene onzekerheid: in 2024 bengelde Burkina Faso op plaats 185 van de 193 landen op de menselijke ontwikkelingsindex.
Wisdom Tsedi, project coach van VIA Don Bosco voor Burkina Faso, geeft een waardevol en genuanceerd beeld van de situatie in het land.
“Sinds zijn machtsovername in 2022 heeft de militaire officier Ibrahim Traoré de strijd tegen de jihadisten tot nationale prioriteit gemaakt”, vertelt Wisdom Tsedi. “De problemen zijn nog niet opgelost, in tegendeel. Maar in de zwaarst getroffen regio’s in het noorden en het oosten lijkt de situatie zich stilaan te stabiliseren. Er zijn nog aanslagen, maar minder vaak en het leger weet er beter op te reageren. De jihadisten worden steeds meer verdreven, en je voelt dat de machtsverhoudingen beginnen te kantelen.”
De oprichting van de Alliantie van Sahelstaten – Burkina Faso, Niger en Mali – heeft ongetwijfeld bijgedragen aan deze vooruitgang. “In de grensgebieden beschikt dit speciale leger over beter materieel, zoals drones, om jihadisten op te sporen. Toch blijven de meest afgelegen en moeilijk bereikbare dorpen kwetsbaar, want het leger kan niet overal tegelijk aanwezig zijn.” Ondertussen mag men de tol van deze stille oorlog niet vergeten: in Burkina Faso alleen al vielen minstens 25.000 doden (1) en sloegen meer dan 2 miljoen mensen op de vlucht (2).
Voedselonzekerheid
Het conflict heeft ook de toegang tot voedsel en drinkwater voor een groot deel van de bevolking verstoord. Honger en ondervoeding bereikten de voorbije jaren een triest hoogtepunt: het aantal mensen (waaronder heel wat kinderen en vluchtelingen) in acute voedselnood steeg van 700.000 in 2019 tot maar liefst 2,7 miljoen in 2024 (3). “Toch toont de Burkinese bevolking een indrukwekkende veerkracht en zetten boeren alles op alles om meer te produceren en zo de nood te verlichten.”
Helaas wordt het land geconfronteerd met een nieuwe bedreiging. In deze regio van het land zorgt de opwarming van de aarde voor extreme weersomstandigheden. De lokale landbouwproductie komt hierdoor steeds meer in gevaar en talrijke studies voorspellen een dramatische daling van de opbrengsten van 10 tot 15% in 2050 (4). “We zullen moeten leren leven met deze nieuwe realiteit”, aldus de project coach.
Het onderwijs weer op gang brengen
Met 270 aanvallen op scholen werden ook leerlingen en leerkrachten zwaar getroffen door de oorlog (5). Heel wat leerkrachten en schoolhoofden werden op laffe wijze vermoord en honderdduizenden kinderen moesten hun dorp ontvluchten. Op het hoogtepunt van de gevechten werden maar liefst 6.300 scholen gedwongen de deuren te sluiten. Maar dankzij de herovering van bepaalde gebieden, konden volgens de regering 2.500 scholen alweer open. “Dat is logisch: zodra een gebied veilig is, kunnen vluchtelingen terugkeren en komt het lokale leven opnieuw op gang.” Toch blijft de drempel voor veel leerlingen groot om terug te komen naar een plaats waar angst en geweld zo lang hebben geheerst.
Bronnen
(1) Bron: Armed Conflict Location & Event Data (ACLED)
(2) Bron: Bureau van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen
(3) Bron: Wereldvoedselprogramma
(4) Bron: UK Center for Ecology & Hydrology – Rapport ‘Changement climatique et ses impacts au Burkina Faso’
(5) Bron: Rapport ‘Burkina Faso de la Coalition mondiale pour la protection de l’éducation contre les attaques (GCPEA)’